Πώς οι Κυκλάδες ήταν μία ενιαία στεριά πριν από 20.000 χρόνια

Πριν από περίπου 20.000 χρόνια, κατά την περίοδο του Τελευταίου Παγετώδους Μεγίστου, η στάθμη της θάλασσας στο Αιγαίο ήταν χαμηλότερη κατά περίπου 120 μέτρα. Αποτέλεσμα ήταν τα περισσότερα νησιά των Κυκλάδων, μεταξύ των οποίων η Άνδρος, η Τήνος, η Μύκονος, η Σύρος, η Πάρος, η Νάξος και η Ίος, να είναι ενωμένα σε μία ενιαία έκταση στεριάς που αναφέρεται ως «Μεγάλη Κυκλάδα».

Σύμφωνα με μελέτη του 2017 (Σημαιάκης και συνεργάτες), η Μεγάλη Κυκλάδα περιελάμβανε περισσότερα από 55 σημερινά νησιά και η συνολική της έκταση υπολογίζεται ότι ανερχόταν σε περίπου 10.750 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Με την άνοδο της στάθμης των υδάτων, η στεριά συρρικνώθηκε σταδιακά στα 3.250 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Οι ταχύτερες γεωλογικές μεταβολές καταγράφηκαν στο διάστημα μεταξύ 16.000 και 8.000 ετών πριν από σήμερα, διαμορφώνοντας το σημερινό αρχιπέλαγος.

Ορισμένα νησιά του συγκροτήματος παρέμειναν απομονωμένα λόγω του μεγάλου βάθους των θαλασσίων περασμάτων. Η Σαντορίνη, η Μήλος, η Σίφνος και η Σέριφος δεν ενώθηκαν με τη Μεγάλη Κυκλάδα, ενώ στη Νάξο η παλαιοντολογική έρευνα έχει εντοπίσει απολιθώματα νάνου ελέφαντα, προσαρμοσμένου στις τότε συνθήκες του περιβάλλοντος.